Overzicht "redactioneel"

Al deze organisaties streven eenzelfde doel na: het promoten van de kortfilm, het bevorderen van de distributie en vertoning van kortfilms en het ondersteunen, stimuleren en begeleiden van nieuw filmta-lent. Samen vormt dit internationaal netwerk van organisaties de motor van de Europese filmsector

Uiteraard is het niet al rozengeur en maneschijn. Het tekort aan budget is, voor een genre dat in het commerciële reguliere bioscoopcircuit amper plaats krijgt, quasi permanent en bovendien geven niet alle nationale overheden een even grote prioriteit aan een gezonde kortfilmsector.
Daarnaast heeft ieder Europees land zijn eigen, typische culturele verschillen, eigen tradities en worden er verschillende accenten gelegd. Een beknopt overzicht van Europa in 't kort.

Frankrijk is zonder twijfel het mekka van de kortfilm. Het land telt talloze kortfilmfestivals, waaronder de grote kortfilm hoogmis, het grootste
kortfilmfestival ter wereld: dat van Clermont-Ferrand. Jaarlijks wordt het kleine Franse stadje overspoeld door ruim 130.000 (!) kortfilmliefhebbers van over de hele wereld. Het festival heeft ook de grootste internationale short film market, waar kortfilmproducenten, sales agents, agentschappen en distributeurs hun werking presenteren en druk komen netwerken. Frankrijk heeft ook een uitstekend werkend Agence de Court-Métrage (dat informatie verschaft over meer dan 100.000 Franse kortfilms en zelf om en bij 7.000 titels verdeelt) en is het land waar BREF wordt uitgegeven, het toonaangevend kortfilmmagazine. Maar bovenal is Frankrijk het land waar de kortfilm meer tot de mainstreamcultuur behoort dan in gelijk welk ander land. Les courts zijn er très cool. De Franse kortfilms scoren internationaal behoorlijk, al worden er heel wat films gemaakt die vanwege hun erg specifieke Franse touch toch voornamelijk geliefd zijn Franstalige gebieden. Kortfilms daarentegen waarin de al even typische, vaak kolderieke humor de bovenhand haalt, zoals in het geval van Le Diner of Les Petits Hommes Vieux (beide in de Europese kortfilmcompetitie dit jaar) hebben echter zonder enige twijfel universeel potentieel.

Ook in Duitsland lusten ze er wel pap van. Er worden jaarlijks een recordaantal van 1.000 kortfilms geproduceerd die gretig aftrek vinden op de talloze internationaal gereputeerde kortfilmfestivals die het land telt, o.m. dat van Oberhausen - het oudste kortfilmfestival ter wereld- Hamburg, Berlijn (Interfilms), Regensburg, Keulen (Short Cuts). Verschillende grote kortfilmagentschappen (AG Kurzfilme, KFA Hamburg, W-Film,….) hebben ervoor gezorgd dat kortfilms in de bioscoop de normaalste zaak van de wereld zijn in Duitsland. En dat is toch wel uitzonderlijk. Een kleine 10% van de Duitse bioscopen vertoont geregeld kortfilmcompilaties, die afgelopen jaar werden bezocht door zomaar eventjes 850.000 bezoekers. Kortom, de Duitse kortfilm –en Duitse cinema in het algemeen- beleeft hoogdagen. Niet verwonderlijk dat er dit jaar niet minder dan 5 Duitse pareltjes geselecteerd werden voor de Europese competitie, o.m. KomA, Security en Nichts Geht Mehr.

Oostenrijk is gekend om zijn sterke traditie in de experimentele film en video. Virgil Widrich is er een van de sterkhouders, met zijn ontelbare malen gelauwerde kortfilms Copy Shop en Fast Film (tevens verschenen op Selected Shorts, zie pag. 8). Bekendste distributeur en sales agent in Oostenrijk is onge-twijfeld Six Pack Film, een organisatie met een stevige internationale reputatie.

De kortfilmsector in Denemarken is klein -er worden een 45-tal kortfilms per jaar gemaakt- maar heeft een uitzonderlijk goede reputatie. Belangrijke speler hier is de Danish Film School, waar eerder Lars Von Trier en Thomas Vinterberg afstudeerden. Het IKL wijdde in 2004 nog een special aan deze talentenfabriek. De Deense kortfilm is bijzonder populair in het buitenland – de thema’s, de humor, de aanpak slaat aan in heel Europa - en het Danish Film Institute wordt dan ook zodanig overstelpt door aanvragen dat het voor kortfilmfestivals een kwestie is van er snel bij te zijn wanneer er nieuwe titels verschijnen. Het IKL deed haar werk en presenteert ook dit jaar een aantal nieuwe Deense kortfilms in competitie: On a Day
Like Today en My Dad is Champ. De kortfilm vindt in Denemarken, zoals in zovele landen, niet zozeer haar publiek in de bioscoop, wel in scholen, bibliotheken, filmhuizen en festivals. Belangrijkste kortfilmfestival in Denemarken is het Odense Filmfestival, waar het IKL geregeld gaat scouten.

Ook in de andere Scandinavische landen doet de kortfilm het traditioneel goed. In Finland worden jaarlijks een 200-tal kortfilms gemaakt, wat bijzonder veel is voor een land van amper 5 miljoen inwoners. Het land telt ook een toonaangevend kortfilmfestival: het Tampere Film Festival. Het IKL onderhoudt goede contacten met het dit festival; er wordt geregeld gescout en zowel in 2001 als in 2003 zetelden Tampere-afgevaardigden in de IKL-jury.

Zweden en Noorwegen zijn in alle uithoeken van de wereld befaamd om hun uitstekende, herkenbare en meestal meesterlijk geacteerde kortfilms. Het voor de Europese competitie geselecteerde Gödkand is daar een typevoorbeeld van. Opmerkelijk is ook dat kortfilms er, meer dan in andere regio's in Europa, worden beschouwd als een uitermate belangrijk, onontbeerlijk onderdeel van de nationale filmsectoren. De bezoekers van het IKL mogen we in ieder geval tot de fans van de Scandinavische cinema rekenen. Zowel in 2001 als in 2002, 2003 als in 2005 ging een Scandinavische film met een IKL-trofee aan de haal.

Het Verenigd Koninkrijk is in de kortfilm-wereld vooral befaamd om haar focus op nieuwe media en nieuwe distributietechnieken. Er wordt druk geëxperimenteerd met kortfilms op gsm, 1- minuutfilmpjes, allerlei internetplatformen e.d.m. Kortfilms in gewone bioscoopzalen komt er nauwelijks nog voor. De UK Film Council speelt hierin een belangrijke rol, met subsidie-initiatieven als Digital Shorts Scheme: een project dat ervoor koos om een erg groot aantal kortfilms te steunen voor een relatief laag bedrag, met de voorwaarde dat ze onder de 10 minuten blijven en op video worden gemaakt. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de Britse kortfilm goed vertegenwoordigd is in de Comedy Shorts die het IKL dit jaar presenteert. Uiteraard in de reeks Very British, maar ook in de overige twee reeksen, die voor een groot deel bestaan uit korte, orginele grappen - eerder dan grote en dure filmproducties. Dat de Britse kortfilm het goed doet heeft uiteraard ook te maken met de gewenning aan het Angelsaksische type cinema, die voor de meeste Europeanen erg vertrouwd aanvoelt. De Britse cinema is ook dit jaar goed vertegenwoordigd op het IKL, niet alleen in de reeks Comedy Shorts, maar ook in de Europese competitie, met niet minder dan 5 geselecteerden, o.m. het hilarische Dupe en Silence is Golden van de befaamde cineast Chris Shepard.
In de UK zijn ook de regio's behoorlijk actief in het promoten van de kortfilm. Het medium wordt er gretig gebruikt als cultureel exportproduct. Scottish Screen bijvoorbeeld produceert jaarlijks fraai uitgegeven dvd's en werkt uitstekend als PR-bureau.

Buurland Ierland heeft eveneens een bloeiende kortfilmsector. Gemiddeld worden zo’n 50-tal kortfilms geproduceerd. Ierland heeft verder een zeer uitgebreid systeem van steunmaatregelen voor zowel producties van Ierse bodem als voor internationale producties die in Ierland willen filmen. Een geheel van belastingsvoordelen, goedkope leningen en een Irish Film Board die actief meehelpt bij de productie, zorgt ervoor dat Ierland een belangrijke internationale speler is geworden. In de kortfilm wordt, net zoals bij de Schotse collega's, vaak veel aandacht aan lokale cultuur en taal geschonken. Dat dit niet hoeft te leiden tot stoffige films, bewijst ondermeer het hilarische en exuberante George of het dit jaar met een Oscar voor Beste Kortfilm bekroonde Six Shooter.

Ook in Spanje wordt vaak aandacht gespendeerd aan de verspreiding van de cultuur van de regio’s. Baskenland pakt al vele jaren groot uit met de kortfilm en haar makers. Niet toevallig is het enige kortfilmagentschap dat Spanje rijk is in Baskenland gevestigd. Kortfilms zijn in Spanje quasi uitsluitend te bekijken op filmfestivals. De kortfilmsector zit er al een aantal jaren in een hausse, waar onder impuls van de regios het aantal kortfilmfestivals en vertoningsinitiatieven snel stijgt. Momenteel worden er jaarlijks om en bij 300 kortfilms gemaakt. Opmerkelijke trend in de Spaanse kortfilm is de voorkeur voor horror. In 2004 selecteerde het IKL het unheimliche El Ciclo voor de competitie, dit jaar proberen we het iets vrolijker met Éramos Pocos en Choque.

Het Drama Festival speelt een centrale rol in de Griekse kortfilmwereld, voor zover die bestaat tenminste. De kortfilmsector is er immers eerder klein: de kortfilms zijn weinig te zien in bioscopen en ook de televisie heeft er nauwelijks aandacht voor. Toch worden er jaarlijks een 100-tal kortfilms geproduceerd, o.m. door het Greek Film Center. Het gaat dan voornamelijk om fictie, live-action.

In Italië investeert de overheid nauwelijks nog in haar jong filmtalent. De subsidies die Italiaanse kortfilmmakers krijgen is -helaas- al een heel aantal jaren zeer sterk teruggeschroefd, een rechtstreeks gevolg van het beleid van Berlusconi. Jaarlijks
krijgen amper een 20-tal kortfilmproducties er steun, en dan nog onder zeer strikte voorwaarden: de films moeten tussen 8 en 20 minuten duren en moéten dialogen hebben. De geringe overheidssteun houdt de levendige en grote Italiaanse kortfilmsector echter niet tegen. Jaarlijks worden er tussen 150 en 200 kortfilms gemaakt in Italië. Cortoitaliacinéma is er het belangrijkste kortfilmagentschap, kortfilmdistributeur én de organisatie achter het grootste Italiaanse kortfilmfestival, dat van Sienna. Het land telt verder nog een hele rits interessante initiatieven, zoals de distributeurs Vitagraph, Village en Corto Mettraggiche Passione en een lange reeks kortfilmfestivals.

Nederland is niet meteen een kortfilmparadijs. In Nederland vindt men dat de Belgische kortfilm "groot" is in eigen land, en dat zegt veel. Eén en ander heeft wellicht te maken met het feit dat Ne-derland slechts één filmschool telt - wat bijzonder weinig is voor 15 miljoen inwoners - en geen aparte kortfilmfestival met enige internationale uitstraling. De kortfilms krijgen er dan weer wél veel aandacht op de grote langspeelfilmfestivals (o.m. in Rotterdam en Utrecht), waar ze, in tegenstelling tot wat we in België gewoon zijn, niet ergens in de marge gezet worden, maar een belangrijke plaats in de programmatie toebedeeld krijgen. Belangrijkste prijs die er jaarlijks uitgereikt wordt is het Gouden Kalf voor Beste Kortfilm. In 2005 ging die naar Dialoogoefening No.1, dit jaar te zien in de Europese competitie van het IKL. In Nederland worden er jaarlijks een 100-tal kortfilms geproduceerd, waarvan een dozijn door NPS ondersteund worden. De NPS speelt ook op andere vlakken een erg belangrijke rol in de Nederlandse kortfilmsector; ze is o.m. de organisatie achter de uitstekende website De Korte Film Online. Andere belangrijke spelers zijn distributeur SND en het nationale kortfilmagentschap "House of Shorts".

In Portugal is de kortfilm er wellicht het minst goed aan toe. Het genre krijgt er geen prioriteit in het culturele beleid en er worden dan ook amper een 20 à 30 kortfilms per jaar gemaakt. Toch telt Portugal een 4-tal filmfestivals die de nodige aandacht geven aan de kortfilm. De Portugese kortfilmsector onderhoudt nauwe contacten met een reeks Latijns-Amerikaanse landen en uiteraard is er heel wat uitwisseling met Brazilië, 's werelds grootste Portugees sprekende land. Centrale speler in de Portugese kortfilmwereld is het Portuguese Short Film Agency, een agentschap dat tevens het kortfilmfestival van Villa de Conde organiseert. Dit agentschap ijvert sinds enkele jaren om de kortfilm terug in de Europese bioscoop te krijgen.

In Zwitserland worden jaarlijks een 180-tal kortfilms gemaakt. SwissFilm distribueert en promoot er de kortfilm en lanceert geregeld vertoningsinitiatieven. Ook in dit landje is de kortfilmsector eerder klein. De steun voor de sector is beperkt en de nationale en internationale uitstraling van de Zwitserse kortfilm helaas ook. Maar dat zegt uiteraard niets over het talent van de Zwitserse filmmakers. Want dat is onmiskenbaar aanwezig. Getuige daarvan de voor de Europese competitie geselecteerde Terra Incognita of het aangrijpende Beckenrand.

De Oost-Europese landen, en met name Polen en Hongarije, doen het goed momenteel. Er waait een frisse wind door de Oost-Europese filmsectoren, wat merkbaar is aan het hoge aantal films die het IKL toegestuurd kreeg uit deze regio's en de gemiddelde kwaliteit van de kortfilms. Reden genoeg dus voor het festival om dit jaar de schijnwerpers Oostwaarts te richten (zie Ode aan het Oosten, pag. 15 ) én een hoger aantal Oost-Europese kortfilms op te nemen in de Europese competitie, o.m. Melodramat, Porno en A 639.Baba.

Uit dit snelle ritje doorheen het Europees kortfilmlandschap worden al gauw een aantal trends duidelijk: grote landen hebben over het algemeen grote kortfilmsectoren. En dat heeft dan vooral te maken met het feit dat de kortfilm er een grotere afzetmarkt heeft en dus ook eigen inkomsten kan genereren. De sectoren zijn er met andere woorden niet helemaal afhankelijk van overheidssteun. De dynamiek, grootte en uitstraling van de kortfilmsectoren in de kleine landen hangt duidelijk samen met de prioriteit die de kortfilm krijgt van de beleidsmakers. In de Scandinavische landen is die hoog, in landen als Portugal of Zwitserland eerder laag. En het wordt, tenslotte, ook al snel duidelijk dat er een verband bestaat tussen de dynamiek van een nationale kortfilmsector en de kwaliteit en kwantiteit van de langspeelfilmproductie daar.

Genoeg feiten en cijfers. Wilt u Europese kortfilm écht leren kennen en aan den lijve ondervinden waar het nieuwe Europese filmtalent voor staat, bezoek dan de Europese kortfilmcompetitie op het IKL!